Kẹp Nong Khí Quản Trong Thủ Thuật Mở Khí Quản

Kẹp nong khí quản là dụng cụ phẫu thuật cầm tay chuyên dụng để nong rộng đường thở trong thủ thuật mở khí quản. Dụng cụ này được thiết kế giống một chiếc kéo hai cán, phần đầu gồm hai đến ba ngạnh cong, giúp giãn rộng thành khí quản và tránh xé rách mô. Kích thước phổ biến của kẹp nong khí quản khoảng 14–20cm. Loại dụng cụ phổ biến hiện nay là  Laborde 14cm (2 ngạnh dạng dẹt cong), đều đã được Bộ Y tế công nhận trong danh mục thiết bị y tế Việt Nam.

Cấu tạo của kẹp nong khí quản

Kẹp nong khí quản thường được chế tạo bằng thép không gỉ y tế cao cấp, đảm bảo bền chắc và dễ tiệt trùng. Thiết bị gồm hai phần chính: phần cán cầm và phần đầu nong. Hai cán tay cầm xỏ ngón hoặc có cơ cấu mở tam van, giúp thao tác bằng tay thuận tiện. Phần đầu có hai hoặc ba ngạnh cong (ngạnh cùn thay vì nhọn) để tách hai mép vết mổ khí quản ra hai bên. Đầu ngạnh thường làm trơn nhẵn, kích thước phù hợp với động tác nong, giúp hạn chế rách mô xung quanh vết cắt. Tổng chiều dài thông dụng của kẹp khoảng 14–20 cm.

Nguyên lý hoạt động

Khi dùng kẹp nong khí quản, bác sĩ luồn đầu kẹp vào vết cắt đã rạch trên thành khí quản. Sau đó, bằng cách đóng hai cán kẹp lại, các ngạnh cong cùn sẽ tách ra, giãn rộng vết mổ thành một lỗ thông khí ổn định. Cơ chế này cho phép nong mở thành khí quản đồng đều, giữ cho vết mổ đủ rộng và ổn định trong khi đặt ống mở khí quản. Nhờ cấu tạo đầu cùn, kẹp nong giúp hạn chế tối đa việc cắt hay xé rách các mô mềm xung quanh; việc giãn đồng đều hai mép khí quản cũng giảm nguy cơ tổn thương mạch máu và mô so với dụng cụ sắc nhọn. Sau khi kẹp nong đã giữ mở ổ mổ, bác sĩ có thể dễ dàng đưa ống vào lòng khí quản mà ít gây thêm tổn thương.

Vai trò trong thủ thuật mở khí quản

• Duy trì đường thở: Kẹp nong khí quản giữ cho hai mép vết mổ khí quản luôn tách ra, tạo một lỗ dẫn khí thông thoáng. Nhờ đó, ngay cả khi chưa đặt ống thở, đường hô hấp của bệnh nhân vẫn được duy trì ổn định trong quá trình thao tác.

• Hỗ trợ đặt ống mở khí quản: Sau khi rạch mở khí quản, kẹp nong được luồn vào vết mổ và giữ cố định hai mép thành khí quản. Thiết bị này banh rộng vết mổ đủ lớn, tạo điều kiện để bác sĩ đưa nhanh ống thở vào vị trí an toàn.

• Giảm tổn thương mô: Đầu kẹp cùn và trơn nhẵn thiết kế nhằm giảm thiểu ma sát với mô mềm. Khi đóng kẹp, ngạnh cong tách đều hai mép khí quản, phân tán lực nong một cách đồng đều. Cơ chế này giúp ngăn ngừa các vết rách không mong muốn và bảo vệ các cấu trúc xung quanh. Nhờ vậy, kẹp nong khí quản “dụng cụ nong khí quản 2-3 ngạnh” mang lại sự an toàn cao hơn so với các kẹp kim loại thông thường hoặc dụng cụ kéo sắc nhọn.

Các tiêu chí lựa chọn kẹp nong khí quản

• Chất liệu: Ưu tiên kẹp làm từ thép không gỉ y tế đạt chuẩn ISO 13485 để đảm bảo độ bền, chống ăn mòn và dễ tiệt trùng. Theo WHO, kẹp nong có thể có thân rỗng hoặc đặc bằng kim loại hoặc vật liệu tổng hợp an toàn. Dù chọn loại nào, cần đảm bảo dụng cụ không bị gỉ, không có các chi tiết gồ ghề có thể bám cặn. Ngoài ra , bề mặt mạ Crom và sửa dụng công nghệ bề mặt mờ phun cát cao cấp giúp giảm phản xạ ánh sáng, tăng khả năng quan sát cho phẫu thuật viên, đồng thời tạo nên bề mặt chống ăn mòn cao cấp với khả năng chống xước và cải thiện độ bám khi cầm nắm nâng cao độ chính xác trong phẫu thuật .

• Kích thước: Lựa kẹp có chiều dài và độ mở ngạnh phù hợp với bệnh nhân. Cần kiểm tra kỹ thông số kích thước từ nhà sản xuất. Kích thước ngạnh khi mở cần đủ rộng để đặt ống nhưng không quá lớn gây chấn thương khi nong.

• Thiết kế đầu kẹp: Phần ngạnh nên cùn và hơi cong, giúp nong rộng vết mổ mà không cắt vào mô. Số lượng ngạnh (2 hoặc 3) được chọn dựa trên kỹ thuật mổ cụ thể. Đầu ngạnh nên mài nhẵn, không có gờ sắc, để giảm lực ép tập trung và tránh tổn thương mô. Tay cầm cũng cần bề mặt nhám hoặc có rãnh để chống trượt, giúp bác sĩ thao tác chắc chắn.