Làm sao vệ sinh kéo phẫu thuật sau khi dùng? Quy trình đúng cách

Kéo phẫu thuật tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể trong ca mổ. Nếu không được làm sạch kịp thời, các cặn hữu cơ (máu, mô) có thể bám khô trên bề mặt kéo, gây cản trở quá trình khử khuẩn/tiệt khuẩn sau này. Do vậy, quy trình làm sạch kéo sau khi phẫu thuật cần được thực hiện ngay và theo trình tự tiền xử lý → làm sạch → tráng/xả → làm khô → kiểm tra → bảo quản/tiệt khuẩn theo quy định để đảm bảo an toàn và giữ tuổi thọ cho dụng cụ.

Vì sao cần vệ sinh kéo phẫu thuật ngay sau khi sử dụng?

Vệ sinh kéo phẫu thuật ngay sau khi dùng rất quan trọng vì:

• Ngăn cản vết bẩn khô cứng: Máu và chất hữu cơ nếu để khô bám vào kéo sẽ rất khó loại bỏ sau này và làm giảm hiệu quả khử khuẩn/tiệt khuẩn. CDC khuyến cáo nên ngâm hoặc rửa sơ ngay để tránh máu khô cứng trên dụng cụ.

• Giúp tiệt khuẩn hiệu quả hơn: Làm sạch sớm, loại bỏ chất bẩn nhanh chóng sẽ giúp bước khử khuẩn/tiệt khuẩn sau đó đạt hiệu quả tốt hơn. Cặn bẩn còn sót gây cản trở quá trình tiếp xúc của nhiệt/hoá chất khử khuẩn với bề mặt kéo.

• Hạn chế ăn mòn và gỉ sét: Dù kéo thường làm bằng thép không gỉ, nếu còn lưu lại các chất hữu cơ hay các ion như clorua trên bề mặt, kéo vẫn có thể bị mài mòn hoặc gỉ sét theo thời gian. Ví dụ, clo trong nước rửa cuối cần kiểm soát để tránh hư hỏng dụng cụ.

• Duy trì độ sắc bén và tuổi thọ: Kéo phẫu thuật cần độ sắc bén cao để cắt chính xác. Chất hữu cơ bám lâu làm cùn lưỡi kéo và làm hỏng khớp nối. Vệ sinh đúng cách giúp bảo vệ lưỡi kéo không bị mẻ và khớp còn hoạt động trơn tru, duy trì khả năng cắt tốt và độ bền dụng cụ.

Làm sao vệ sinh kéo phẫu thuật sau khi dùng?

Bước 1: Tiền xử lý ngay sau phẫu thuật

Ngay sau ca mổ, kéo đã qua sử dụng cần được thu gom vào hộp hoặc khay đậy kín để vận chuyển về khu vực khử khuẩn. Không để máu và dịch cơ thể dính khô trên kéo. CDC khuyên nên rửa sơ hoặc ngâm ngay kéo trong nước để máu không khô bám, giúp chất bẩn mềm ra dễ làm sạch hơn. Nếu kéo có bản lề (khớp nối), nên mở khóa kéo hết cỡ để dung dịch làm sạch có thể tiếp cận tất cả các bề mặt bên trong khớp. Việc tháo rời càng nhiều bộ phận (nếu kéo có thể tháo rời) cũng giúp vệ sinh kỹ lưỡng hơn.

Bước 2: Làm sạch kéo phẫu thuật

• Dùng nước và chất tẩy phù hợp: Bơm nước sạch để xả qua kéo, sau đó dùng dung dịch tẩy rửa dành cho dụng cụ y tế với độ pH trung tính (có thể có thành phần enzym) theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Khuyến cáo dùng chất tẩy rửa trung tính có enzym để làm mềm và loại bỏ protein (máu, mô). Hóa chất làm sạch cần phù hợp với vật liệu kéo, không gây ăn mòn inox và cần rửa trôi hoàn toàn sau khi vệ sinh.

• Vệ sinh kỹ các bộ phận: Chà rửa từng phần của kéo – lưỡi kéo (cả hai mặt cắt), khớp nối, tay cầm và các khe hở – bằng bàn chải lông mềm để đảm bảo loại bỏ hết cặn bẩn. Quá trình vệ sinh thủ công dựa trên ma sát (chà xát) và xối nước áp lực để đánh bật chất bẩn. Cần đặc biệt nhẹ nhàng với bề mặt kéo: theo hướng dẫn, nên dùng chất tẩy rửa không mài mòn, ít bọt (loại dung dịch enzym ít bọt) để vừa hiệu quả đánh bẩn, vừa không làm trầy xước dụng cụ. Tránh dùng bàn chải quá cứng hoặc hóa chất mạnh (kiềm hoặc axit nồng độ cao) vì có thể làm hỏng bề mặt kéo.

Bước 3: Tráng sạch và làm khô

• Xả kỹ: Sau khi chà rửa, phải xả sạch kéo bằng nhiều nước (nên dùng nước lạnh hoặc mát) để loại bỏ hoàn toàn dung dịch tẩy và các mảnh vụn còn sót. Khuyến cáo rằng dụng cụ nên được rửa trước bằng nước mát trước khi chuyển qua bước khử trùng. Dùng nước có chất lượng tốt (đã lọc, khử ion hoặc đun sôi) cho lần xả cuối để tránh đốm vết và tạp chất.

• Làm khô toàn diện: Sau khi tráng, lau khô kéo ngay bằng khăn sạch không xơ hoặc dùng khí nén. Đặc biệt chú ý khu vực khớp nối và khe hở – nơi dễ giữ nước. Kéo ẩm có thể nhanh chóng bị gỉ sét; do đó phải đảm bảo dụng cụ khô hoàn toàn trước khi cất giữ hoặc đưa vào bước tiếp theo. Có thể phủ kéo bằng khăn ẩm (nước sạch) trong khi chờ làm sạch để ngăn máu khô, nhưng tuyệt đối không dùng nước muối saline. Sau khi vệ sinh xong, nước không được sót lại trong khớp kéo.

Kiểm tra kéo phẫu thuật sau khi vệ sinh

Sau khi vệ sinh và làm khô, cần kiểm tra lại từng chiếc kéo trước khi lưu kho hay tiệt khuẩn tiếp:

• Kiểm tra bề mặt: không còn vết máu, mô hay chất hữu cơ nào trên lưỡi hoặc tay cầm.

• Đánh giá lưỡi kéo: lưỡi có bị mẻ, cong, gãy hay không; độ sắc còn đảm bảo (có thể thử cắt tăm bông mỏng để kiểm tra độ bén).

• Kiểm tra khớp nối: đóng/mở kéo có trơn tru không, không có kẹt; nếu khớp lỏng quá sẽ làm kéo không cắt đúng, khớp bị gỉ khiến hoạt động không ổn định.

• Nhìn kỹ bề mặt xem có dấu hiệu rỉ sét, ăn mòn hoặc biến màu nào không.

• Đảm bảo hai lưỡi kéo khít khít khi đóng.

Có cần tiệt khuẩn kéo phẫu thuật sau khi vệ sinh?

Cần phân biệt làm sạch với khử khuẩn/tiệt khuẩn. Vệ sinh dụng cụ chỉ là bước loại bỏ máu, mô và chất bẩn hữu cơ; nó không diệt hết vi khuẩn hay vi sinh vật có thể còn sót. Cần nhấn mạnh rằng làm sạch toàn diện là bước bắt buộc trước khi khử khuẩn/tiệt khuẩn vì nếu còn đất hữu cơ, quá trình khử khuẩn sẽ giảm hiệu quả. Nên giữ nguyên quy trình khử khuẩn/tiệt khuẩn cuối cùng (nhiệt hoặc hóa chất) tùy theo loại dụng cụ. Tuyệt đối không coi việc vệ sinh kéo đã thay thế cho bước tiệt khuẩn, và cũng không tự ý áp dụng nhiệt độ hoặc hóa chất nếu thiết bị không chịu được.

Với kéo phẫu thuật, sau khi vệ sinh thường vẫn áp dụng phương pháp tiệt khuẩn bằng hơi nước theo quy định của cơ sở y tế. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng về xử lý (tiệt khuẩn hay khử khuẩn) cần dựa trên hướng dẫn của nhà sản xuất và quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn của bệnh viện. Chỉ khi kéo đã được vệ sinh sạch sẽ, các bước khử khuẩn hay tiệt khuẩn mới đạt hiệu quả tối ưu.

Cách bảo quản kéo phẫu thuật sau khi làm sạch

Sau khi làm sạch, kéo phẫu thuật cần được bảo quản cẩn thận:

• Đảm bảo kéo khô hoàn toàn trước khi cất.

• Bảo quản nơi khô ráo, sạch sẽ và tránh môi trường ẩm ướt. Tránh để kéo tiếp xúc với các chất oxy hóa (muối, clo) để phòng gỉ sét.

• Bỏ kéo riêng hoặc có vách ngăn giữa các dụng cụ để hạn chế va đập làm mẻ lưỡi.

• Thường xuyên lau chùi và khử khuẩn nơi chứa dụng cụ.

• Làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất về bảo trì (bôi dầu bôi trơn khớp nếu cần) để giữ độ trơn cho bản lề.

• Dụng cụ sử dụng thường xuyên cần được kiểm tra định kỳ. Nếu phát hiện vết gỉ nhẹ, nên xử lý ngay (xử lý an toàn vết gỉ) theo quy trình của bệnh viện để không lan ra.

Kết luận

Tóm lại, quy trình vệ sinh kéo phẫu thuật sau sử dụng gồm xử lý sớm tại phòng mổ → làm sạch thủ công đúng cách → tráng xả kỹ → làm khô toàn diện → kiểm tra dụng cụ → cuối cùng là tiệt khuẩn/bảo quản theo quy định. Thực hiện đầy đủ giúp đảm bảo kéo phẫu thuật sạch, vô khuẩn và hoạt động chính xác, góp phần an toàn cho ca mổ. Để đảm bảo dụng cụ đạt chuẩn chất lượng, bạn có thể tham khảo các kéo phẫu thuật và dụng cụ phẫu thuật chính hãng tại CCIMEDTECH.