Móc thanh quản: Cấu tạo, công dụng và lưu ý khi sử dụng

Móc thanh quản là dụng cụ y tế thiết yếu trong gây mê hồi sức và cấp cứu, dùng để giữ mở đường thở và nhìn rõ thanh môn trước khi đặt ống nội khí quản. Thiết bị có lưỡi móc để nâng vòm họng. Móc thanh quản được phát minh để giữ mở đường thở và nhìn rõ thanh môn và không ngừng được cải tiến để tối ưu hóa tầm nhìn và an toàn đặt nội khí quản. Thiết bị này tiếp xúc với niêm mạc hô hấp nên đòi hỏi khử khuẩn mức cao giữa mỗi lần dùng.

Trong cấp cứu và gây mê, móc thanh quản là dụng cụ không thể thiếu giúp nhân viên y tế nhanh chóng kiểm soát đường thở. Nó được sử dụng trong tình huống ngưng thở, đặt nội khí quản gây mê, phẫu thuật đòi hỏi bảo đảm thông khí, hoặc trong một số phẫu thuật thanh quản – miệng để quan sát và thao tác tại vùng thanh âm. 

Công dụng: Móc thanh quản giúp mở rộng đường thở và quan sát thanh môn, tạo điều kiện để đặt ống nội khí quản chính xác. Trong gây mê, nó bảo vệ bệnh nhân khỏi nguy cơ hít sặc, duy trì oxy hóa trong mổ; trong cấp cứu, nó là bước đầu tiên của hồi sức tim phổi khi cần thở nhân tạo; trong phẫu thuật tai mũi họng, nó dùng để soi phẫu thuật hay gắp dị vật ở vùng thanh quản. Một số loại móc thanh quản chuyên dụng có lưỡi mỏng nhỏ dùng cho vi phẫu thanh quản, cho phép bác sĩ nhìn rõ dây thanh âm trong điều kiện phẫu thuật vi phẫu.

Các loại móc thanh quản

Móc thanh quản có nhiều kiểu dáng, chất liệu và kích cỡ phù hợp cho bệnh nhân khác nhau. Về thiết kế, phổ biến nhất là: lưỡi cong – có điểm nối cong, nâng gián tiếp vòm họng; và lưỡi thẳng – nâng trực tiếp nắp thanh quản. Các loại hiện đại còn có móc thanh quản tích hợp camera hoặc đèn sợi quang để tăng khả năng quan sát. Tay cầm móc thanh quản thường chứa pin và đèn chiếu sáng; cán kim loại cho phép hấp khử trùng trong nồi hấp.

Ngoài ra, còn có các loại nhựa dùng một lần  và móc chuyên dụng, mỗi loại có ưu nhược điểm riêng. Nhìn chung, lưỡi thép không gỉ tái sử dụng bền, dễ tiệt trùng, nhưng cần xử lý khử khuẩn cẩn thận; trong khi lưỡi nhựa một lần đơn giản, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn chéo nhưng dễ hư hỏng hơn.

Cách vệ sinh và bảo quản

Quy trình làm sạch – khử khuẩn móc thanh quản gồm các bước:

• Rửa sơ bộ: Ngay sau khi sử dụng, tháo rời lưỡi và tay cầm; rửa dưới vòi nước lạnh để loại bỏ các mảnh thức ăn, máu và dịch cơ thể. Không đun nước nóng vì protein sẽ bám chặt.
• Vệ sinh kỹ: Ngâm thiết bị trong dung dịch enzyme chuyên dụng theo hướng dẫn, dùng bàn chải mềm làm sạch mọi kẽ hở, đặc biệt là rãnh dẫn đèn, khe hở nối. Xả sạch dung dịch với nước đã lọc để loại bỏ hoàn toàn thuốc tẩy. Lau khô bằng khăn không xơ.
• Khử khuẩn cao cấp: Sau khi sạch, móc thanh quản phải được tiệt khuẩn mức cao hoặc tiệt trùng. Có thể dùng máy hấp hơi nước chu kỳ 132°C trong 4 phút (hoặc 121°C trong 30 phút theo khuyến cáo hãng). Ngoài ra, ngâm trong dung dịch theo thời gian nhà sản xuất (thường 10–12 phút), sau đó rửa lại bằng nước chuyên dụng và hong khô. 
• Kiểm tra trước khi dùng: Sau vệ sinh/tiệt trùng, lắp lại tay cầm và kiểm tra chức năng: bật đèn xem ánh sáng đều, lưỡi không lỏng, tiếp điểm điện tiếp xúc tốt. Loại bỏ ngay móc có dấu hiệu cong vênh, gãy chân đèn, rỉ sét.
• Bảo quản: Để trong bao vô khuẩn hoặc hộp khô ráo, tránh nắng nóng và ẩm ướt. Không xếp chung tay cầm và lưỡi chưa tiệt trùng. Kẹp chống rơi thường được gắn móc thanh quản sau khi làm sạch để treo móc ráo nước. Kiểm tra định kỳ tuổi thọ pin và sự cố đèn chiếu. Mỗi lần trước sử dụng, nên kiểm tra nhanh đèn sáng tốt và không lỏng lưỡi.