Trocar : Dụng cụ không thể thiếu trong phẫu thuật nội soi | CCI Medical Technology

Trocar nội soi là dụng cụ phẫu thuật tạo đường vào cho ống nội soi và dụng cụ phẫu thuật xâm lấn tối thiểu. Trocar bao gồm vỏ, van và nòng có đầu mũi nhọn hoặc tù. Khi mổ, bác sĩ dùng trocar chọc qua thành bụng hoặc thành ngực, tạo kênh kín để đưa ống soi và dụng cụ vào mà không gây rò khí. Trocar còn gọi là ống dẫn hoặc ống chọc. Ví dụ, trocar 5mm hoặc trocar 10mm. Trocar thường có hai loại sử dụng một lần hoặc tái sử dụng tùy nhu cầu.

• Trocar tái sử dụng có ưu điểm là chi phí thấp, tuổi thọ cao.

• Trocar dùng một lần có thể làm giảm đáng kể nguy cơ nhiễm trùng cho bệnh nhân, giảm gánh nặng khử trùng cho bệnh viện và ngày càng thay thế việc sử dụng các thiết bị đâm ống thông lặp đi lặp lại.

Cấu Tạo

• Cấu tạo chung: Một trocar chuẩn gồm 3 thành phần: Vỏ ngoài (ống trơn hoặc xoắn, có van khí), Nòng trong (có đầu mũi nhọn hình kim tự tháp hoặc đầu tù) và Van một chiều (như van đĩa từ tính) hoặc van khóa. Vỏ thường làm bằng thép không gỉ….. Đầu mũi nòng có thể hình tháp sắc nhọn hoặc đầu tù, tùy mục đích. Trocar có cổng phụ để bơm/ hút khí nếu cần duy trì áp suất phổi/huyết thanh ổn định.

• Trocar dùng một lần và tái sử dụng: Trocar một lần thường bằng nhựa cao cấp, vô trùng sẵn, tiện lợi nhưng chi phí dài hạn cao. Trocar tái sử dụng làm bằng thép không gỉ, cho độ bền cao, nhưng cần hấp tiệt trùng kỹ.

Ưu Điểm của Trocar

• Tạo đường vào an toàn, giảm xâm lấn: Trocar giúp xuyên qua thành bụng/ ngực với kích thước nhỏ, hạn chế tổn thương cơ và mô xung quanh. Đường vào ổn định giúp thao tác nội soi chính xác hơn.

• Duy trì áp suất phẫu thuật: Các trocar thường có van khóa/nối khí để duy trì áp suất phúc mạc trong mổ ổ bụng. Trocar có thiết kế vít tiêu chuẩn giúp duy trì khí ổn định.

• Đa dạng chủng loại: Từ trocar kim loại cỡ lớn cho phẫu thuật ổ bụng tới trocar nhỏ gọn đáp ứng hầu hết nhu cầu mổ nội soi.

• Vật liệu cao cấp: Trocar hiện đại sử dụng thép không gỉ y tế chịu ăn mòn, xử lý bề mặt tinh xảo. 

Ứng Dụng Trong Phẫu Thuật Nội Soi

Trong y tế

Trocar được sử dụng trong y học để tiếp cận và dẫn lưu các chất lỏng như ở bệnh nhân bị tràn dịch màng phổi hoặc cổ trướng. Ngoài ra, trong phẫu thuật nội soi, trocar còn là dụng cụ để đưa dụng cụ khác như kéo, kẹp,... vào quá trình phẫu thuật nội soi.

Trong thú y

Trocar được các bác sĩ thú y sử dụng rộng rãi không chỉ để dẫn lưu dịch màng phổi, cổ trướng (chướng) hoặc để đưa dụng cụ vào phẫu thuật nội soi mà còn cho các tình trạng cấp tính cụ thể của động vật. Trong trường hợp bị bệnh dạ cỏ ở gia súc, trocar có lỗ khoan rộng có thể được đưa qua da vào dạ cỏ để giải phóng khí bị mắc kẹt.

Trong ướp xác

Trocar cũng được sử dụng ở gần cuối quá trình ướp xác để dẫn lưu chất dịch và cơ quan trong cơ thể sau khi thay thế mạch máu bằng hóa chất ướp xác. Quá trình loại bỏ khí, chất lỏng và chất bán rắn khỏi các khoang cơ thể và các cơ quan rỗng bằng trocar được gọi là hút. Sau khi hoàn tất quá trình ướp xác trong khoang, vết thủng thường được bịt kín bằng cách sử dụng một vật nhỏ bằng nhựa giống như một chiếc vít, được gọi là nút trocar.

Tiêu Chí Lựa Chọn và Vô Khuẩn Trocar

• Chất liệu và loại: Đối với trocar kim loại, ưu tiên loại thép không gỉ cao cấp, đầu nòng phù hợp mục đích (nhọn/tù). Trocar dùng một lần có lợi về vệ sinh nhưng cần chọn loại chất liệu không gây dị ứng. Công nghệ bề mặt mờ phun cát cao cấp giúp giảm phản xạ ánh sáng, tăng khả năng quan sát cho phẫu thuật viên, đồng thời tạo nên bề mặt chống ăn mòn cao cấp với khả năng chống xước và cải thiện độ bám khi cầm nắm nâng cao độ chính xác trong phẫu thuật.

• Kích thước: Chọn trocar phù hợp với ống soi và dụng cụ sử dụng. Phổ biến nhất là 5mm (cho ống soi nhỏ, dụng cụ thao tác) và 10mm (cho camera và dụng cụ lớn).

• Ghi nhãn và chứng nhận: Nên dùng sản phẩm có chứng nhận ISO13485, gắn mã sản phẩm rõ ràng (cam kết tiệt trùng 134°C), có hướng dẫn sử dụng kèm theo.

• Quy trình vô khuẩn: Ngay sau mổ, tháo rời nòng trong, rửa sạch máu dịch và ngâm dung dịch.  Xử lý sơ bộ (trong 30 phút sau phẫu thuật), sau đó hấp tiệt trùng ở 134°C. Trocar dùng 1 lần phải bỏ ngay sau phẫu thuật theo quy định an toàn sinh học. Lưu trữ trocar vô trùng, cách biệt với dụng cụ nhiễm khuẩn. Kiểm tra kỹ van và khớp nối sau mỗi lần hấp.

Biến Chứng Khi Sử Dụng Trocar Nội Soi 

Mặc dù việc đưa trocar qua da vào khoang bụng trong phẫu thuật nội soi thường được đánh giá là an toàn, nhưng trong một số trường hợp hiếm gặp vẫn có thể xảy ra các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Nguy hiểm nhất là tình trạng tổn thương mạch máu lớn hoặc đâm thủng các cơ quan nội tạng như ruột, dạ dày và gan do trocar đi quá sâu vào ổ bụng. Mức độ rủi ro phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kinh nghiệm của phẫu thuật viên, kích thước trocar và vị trí đặt trocar. Ngoài ra, người bệnh cũng có thể gặp các biến chứng thường gặp hơn như chảy máu, nhiễm trùng tại vị trí đặt trocar hoặc đau sau phẫu thuật. Một biến chứng hiếm nhưng cần đặc biệt lưu ý là thoát vị qua lỗ trocar sau mổ nội soi, có thể dẫn đến tắc ruột và cần can thiệp cấp cứu.

Trong thực tế, trocar nội soi là dụng cụ không thể thiếu trong các ca phẫu thuật xâm lấn tối thiểu hiện đại. Thiết bị này được ứng dụng rộng rãi trong nhiều chuyên khoa như ngoại tổng quát, tiết niệu, sản phụ khoa và tim mạch. Nhờ sự phát triển của công nghệ nội soi, các dòng trocar ngày càng được cải tiến để phù hợp với từng kỹ thuật phẫu thuật, góp phần nâng cao độ an toàn, giảm sang chấn và hỗ trợ phục hồi nhanh cho bệnh nhân.